Giá cả tăng và áp lực thị trường lao động phát tín hiệu cảnh báo đỏ cho kinh tế

Điểm chính

  • Lạm phát giá bán buôn tăng nhanh cùng số đơn xin trợ cấp thất nghiệp nhích lên cho thấy rủi ro “đình lạm” trong nền kinh tế.
  • Chiến sự Iran đẩy giá năng lượng tăng, và mức giá này đang lan sang các chi phí khác mà nhà sản xuất phải trả.
  • Chi phí bán buôn là chỉ báo sớm của giá tiêu dùng, báo hiệu lạm phát cao hơn có thể đang chờ phía trước.

Hai dữ liệu kinh tế công bố hôm thứ Năm mang hơi hướng “đình lạm”, cho thấy lạm phát có thể xấu đi đồng thời hé lộ sự suy yếu trên thị trường việc làm.

Chỉ số Giá sản xuất (PPI) cho nhu cầu cuối cùng, thước đo giá bán buôn, tăng 1,1% trong tháng và tăng 6,5% trong 12 tháng kết thúc vào tháng 5, Cục Thống kê Lao động cho biết. Đây là mức tăng hằng năm lớn nhất của giá bán buôn kể từ tháng 11/2022, đồng thời là cảnh báo rằng doanh nghiệp sẽ chuyển phần chi phí tăng thêm này sang người tiêu dùng.

Riêng tuần trước, 229.000 người nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp mới, tăng 4.000 so với tuần trước đó và là mức cao nhất kể từ tháng 2, Bộ Lao động Mỹ cho biết.

Điều này có ý nghĩa gì với bạn

Giá cao hơn và thị trường việc làm suy yếu có thể làm giảm mức sống theo hai cách: khiến chi phí sinh hoạt đắt đỏ hơn, đồng thời hạn chế khả năng kiếm thu nhập của người dân.

Kết hợp lại, hai báo cáo cho thấy rủi ro nền kinh tế rơi vào trạng thái đình lạm, tức tăng trưởng kinh tế trì trệ đi kèm lạm phát cao, đang tăng lên. Báo cáo PPI làm mờ điểm sáng từ dữ liệu lạm phát tiêu dùng hôm thứ Tư, vốn cho thấy giá “lõi” không gồm thực phẩm và năng lượng tăng thấp hơn dự kiến trong tháng 5 dù lạm phát chung tăng nhanh.

“Áp lực giá đang tích tụ ngay cả khi lạm phát lõi thấp hơn dự báo,” David Russell, Giám đốc chiến lược thị trường toàn cầu tại TradeStation, viết trong một bình luận. “Đình lạm có thể đang lộ diện. Lạm phát đang đi sai hướng.”

Các nhà kinh tế chỉ ra chiến sự Iran là nguyên nhân chính dẫn đến kết quả dữ liệu hôm thứ Năm. Khi giao tranh tại Trung Đông tiếp diễn, eo biển Hormuz gần như bị đóng, cắt đứt phần lớn nguồn cung dầu. Điều đó đẩy giá xăng tăng, từ đó làm tăng chi phí hàng hóa trong toàn nền kinh tế khi các nhà bán lẻ chuyển chi phí vận chuyển cao hơn sang người tiêu dùng.

PPI đo giá mà nhà sản xuất phải trả và là một chỉ báo sớm không hoàn hảo nhưng quan trọng đối với giá tiêu dùng trong những tháng tới. Mức tăng 1,1% theo tháng của chỉ số này cao hơn dự báo 0,7% trong khảo sát các nhà kinh tế của Dow Jones Newswires và The Wall Street Journal.

Báo cáo cho thấy đà tăng giá bán buôn trong tháng 5 đã lan rộng ra ngoài xăng và nhiên liệu diesel, một dấu hiệu đáng ngại cho quỹ đạo lạm phát. Giá không gồm các nhóm biến động mạnh như thực phẩm, năng lượng và dịch vụ thương mại tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng lớn nhất kể từ tháng 9/2022.

Giá tăng có thể gây tổn hại kinh tế theo nhiều cách, bất kể doanh nghiệp chọn xử lý ra sao.

“Hệ quả của áp lực chi phí kéo dài đối với doanh nghiệp sẽ là phép thử xem các chi phí đó có thể được chuyển sang người tiêu dùng — những người vẫn tiếp tục chi tiêu dù chi phí cao hơn — hay phải tìm cách tiết kiệm chi phí ở nơi khác, điều hàm ý rủi ro đối với an toàn việc làm tại Mỹ,” Kurt Rankin, nhà kinh tế cấp cao tại PNC, viết trong một bình luận.

Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp tăng không khiến chuông báo động vang lên quá mạnh, nhưng có thể là tín hiệu cảnh báo sớm về rắc rối trên thị trường lao động. Tỷ lệ thất nghiệp thấp là điểm sáng của kinh tế trong ba tháng qua, khi tạo việc làm vẫn bền bỉ.

“Bức tranh lớn là số đơn xin trợ cấp ban đầu vẫn rất thấp theo bất kỳ chuẩn hợp lý nào,” Oliver Allen, nhà kinh tế cấp cao về Mỹ tại Pantheon Macroeconomics, viết trong một bình luận.

Tuy nhiên, Allen cho biết một số chỉ báo khác trên thị trường lao động cho thấy thách thức chính là tuyển dụng chậm, chứ không phải sa thải hàng loạt; và tỷ lệ thất nghiệp có thể nhích lên trong các tháng tới do thiếu tạo việc làm mới.